Hemşirelik

Hemşire Görev Tanımı: Yoğun Bakım Hemşiresinin Yetkileri ve Kaç Hastaya Bakacağı

Sağlık Bakanlığının Hemşirelik Yönetmeliği hemşirelerin genel görevlerini ve yoğun bakım, acil, yenidoğan gibi birimlere göre yetkilerini sayar. Yoğun bakım tebliğine göre erişkin 3. seviyede her 2 yatağa, 2. seviyede her 3 yatağa en az bir hemşire düşer.

Monitörlü yoğun bakım yataklarının bulunduğu boş hastane odası
Görsel: Pixabay / 1662222

Hemşirenin görev, yetki ve sorumlulukları Sağlık Bakanlığının Hemşirelik Yönetmeliği'nde (Resmî Gazete 8 Mart 2010, sayı 27515; 19 Nisan 2011 değişikliğiyle) yazılıdır. Yönetmelik kamu ve özel bütün sağlık kurumlarında çalışan hemşireleri kapsar; 6. madde her hemşirenin genel görevlerini sayar, 2011'de eklenen Ek-2 ise yoğun bakım, acil servis, ameliyathane, diyaliz, yenidoğan gibi birimlere göre ayrı görev tanımları verir. Yoğun bakımda bir hemşirenin kaç hastaya bakacağı ise ayrı bir düzenlemede, Yataklı Sağlık Tesislerinde Yoğun Bakım Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ'in eklerinde belirlenir.

Hemşirenin genel görevleri nelerdir?

Yönetmeliğin 6. maddesine göre hemşire:

  • Bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleriyle karşılanabilecek sağlık ihtiyaçlarını belirler; hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar, uygular, değerlendirir ve denetler.
  • Hekimin acil durumlar dışında yazılı verdiği tedavileri uygular; beklenmeyen ya da ani gelişen durumlarda ve acil tanı-tedavi planlarında müdavi hekimin sözlü istemini kabul eder.
  • Bir işlemin hastaya zarar vereceğini öngörürse hekimle görüşür; hekim ısrar ederse durumu kayda geçirir ve hekimin yazılı talebi üzerine uygular.
  • Tanı ve tedavinin hastadaki etkilerini izler, istenmeyen durumu kaydeder ve hekime bildirir.
  • Görevi teslim alacak hemşire gelmeden ve hasta başında sözlü ve yazılı teslim yapılmadan kurumdan ayrılamaz; afet ve toplu kaza gibi olağanüstü durumlarda ihtiyaç ortadan kalkana kadar görevde kalır.
  • Bütün uygulamalarını kayıt altına alır; eğitim, danışmanlık ve araştırma faaliyetlerini yürütür.

Yönetmeliğin Ek-3'ü, tek tek hemşirelik girişimlerinin "hemşirelik kararı ile", "hekim kararı ile" ya da "hekim ile birlikte" yapıldığını gösteren bir çizelgedir. Örneğin hasta kabulü ve yaşam bulgularının alınması hemşirelik kararıyla yapılan girişimler arasındadır.

Uzman hemşire, sorumlu hemşire ve başhemşire arasındaki fark

PozisyonYönetmelikteki şart
Uzman hemşire (md. 7)Lisans mezunu olup hemşirelik alanında lisansüstü eğitim alan ve diploması Bakanlıkça tescil edilen hemşire
Yetki belgeli hemşire (md. 8)Özellikli birimde Bakanlığın hizmet içi eğitimi sonunda verdiği yetki belgesine sahip hemşire
Sorumlu hemşire (md. 10)Önce ilgili alanda uzman hemşire; yoksa üç yıl deneyimli, lisans mezunu hemşire. Başhemşire görevlendirir, öncelikle gündüz mesaisinde çalışır
Gözetmen hemşire (md. 9/3)Meslekte beş yıl deneyimli, lisans mezunu hemşire; mesai dışında ve resmî tatillerde başhemşirenin görevlerini yürütür
Başhemşire (md. 9)Hemşirelikte en az lisans eğitimi

Sorumlu, gözetmen ve başhemşire için lisans şartı aranır; ancak kurumda lisans mezunu hemşire yoksa diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir. Çalışma çizelgelerini sorumlu hemşire düzenler ve başhemşirenin onayına sunar.

Yoğun bakım hemşiresinin görev, yetki ve sorumlulukları

Ek-2'nin ilk maddesi yoğun bakım hemşiresini, karmaşık ve yaşamı tehdit eden sorunları olan hastaları sürekli izleyen, ileri yoğun bakım ve tedavi girişimlerini uygulayan hemşire olarak tanımlar. Genel görevlere ek olarak yoğun bakım hemşiresi:

  • Yoğun bakım enfeksiyonlarını önleyici tedbirleri alır; kurumun benimsediği skorlama sistemleriyle hastayı değerlendirir.
  • Monitörizasyonu sağlar, kardiyak ritmi izler ve yorumlar, öldürücü ritimleri tanır.
  • Ventilatördeki hastaya bakım verir; aspirasyon, oksijen tedavisi, pozisyon ve kateter bakımı gibi girişimleri planlar ve uygular.
  • Bası yarası, kontraktür ve emboli oluşumunu önleyici girişimleri uygular; nörolojik hastanın değerlendirmesini yapar.
  • Kurum talimatları doğrultusunda sıvı infüzyonu ve kan ürünleri transfüzyonunu başlatır, izler ve kaydeder.
  • Pace maker ve intraaortik balon pompası olan hastayı izler; enteral ve parenteral beslenmeyi planlar.
  • Arrestte mavi kod verir. Ünitede o an hekim yoksa ve süresi dolmamış ileri yaşam desteği sertifikası varsa temel ve ileri yaşam desteğini başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular.

Yoğun bakım hemşiresi kaç hastaya bakar?

Tebliğin Ek-1, Ek-2 ve Ek-3'ü (21 Ağustos 2020 değişikliği) her yoğun bakım seviyesi için asgari hemşire sayısını belirler. Sayı, günün her saatinde ve serviste yatan hasta (dolu yatak) sayısına göre hesaplanır:

Yoğun bakım türü ve seviyesiAsgari hemşire
Erişkin 1. seviye5 yatağa kadar 1 hemşire, ilave her 5 yatak için 1 hemşire daha
Erişkin 2. seviyeHer 3 yatak için en az 1
Erişkin 3. seviyeHer 2 yatak için en az 1
Çocuk 2. seviyeHer 3 yatak için en az 1
Çocuk 3. seviyeHer 2 yatak için en az 1
Yenidoğan 1. seviyeHer 6 hasta için en az 1 hemşire/ebe
Yenidoğan 2. seviyeHer 5 hasta için en az 1 hemşire/ebe
Yenidoğan 3. seviyeHer 4 hasta için en az 1 hemşire/ebe
Yenidoğan 4A ve 4B seviyeHer 3 hasta için en az 1 hemşire/ebe

Bu sayılar asgaridir: Tebliğin 17. maddesine göre baştabip, hizmetin yoğunluğu ve vakaların özelliğine göre ilave personel görevlendirebilir. Tabloda hemşirenin yerine "eşdeğer sağlık memuru" da sayılır; yenidoğan yoğun bakımda ebe de hesaba girer. Hemşire sayısı yeterli olan tesisler ile uzaktan monitörizasyon sistemi bulunmayan tesislerde izolasyon odaları için ayrıca hemşire görevlendirilir (md. 12/7).

Yoğun bakım hemşiresi nasıl olunur?

Önce hemşire olmak gerekir: 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'nun 1. maddesine göre hemşire unvanı, hemşirelik lisans eğitimi veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olup diploması Sağlık Bakanlığınca tescil edilenlere ya da yurt dışı diploması denklik alıp tescil edilenlere verilir. Yoğun bakımda çalışmak için ayrı bir kadro yoktur; hemşire, başhemşirenin görevlendirmesiyle yoğun bakım servisinde çalışır.

Tebliğin 19. maddesi, yoğun bakımda görevlendirilen hemşire, ebe ve sağlık memurlarının Bakanlığın belirlediği usulle yoğun bakım ve resüsitasyon eğitimi almasının sağlanacağını söyler. Mesai dışında 1. seviye yoğun bakımın nöbetçi tabiplerin sorumluluğunda yürütülebilmesi için her vardiyada sertifikalı yoğun bakım hemşiresi bulunması şarttır (md. 20).

Yoğun bakım hemşireliği sertifikası nasıl alınır?

Sertifika, Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim merkezlerinin açtığı Yoğun Bakım Hemşireliği Sertifikalı Eğitim Programı (SEP) ile alınır. Programlar il sağlık müdürlüklerinin sitelerinde dönem dönem duyurulur; başvuru, duyurudaki eğitim başvuru formu doldurularak programın sorumlusuna gönderilir. Süresi dolan sertifika resertifikasyon (yenileme) sınavıyla yenilenir. Kasım 2026 dönemindeki yoğun bakım SEP başvurularını ve İzmir'deki yenileme sınavı tarihlerini sertifikalı eğitim ve resertifikasyon haberimizde derledik.

Hemşire ile acil tıp teknikeri arasındaki fark nedir?

Hemşirenin görevleri 6283 sayılı Kanun ve Hemşirelik Yönetmeliği'ne, ATT ve paramediğin görevleri ise İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik'e dayanır. Ambulans ekibindeki yetki farklarını ATT ve paramedik görev tanımı rehberimizde karşılaştırdık.

Sık sorulan sorular

Hemşire hekimin sözlü talimatıyla ilaç uygulayabilir mi?

Acil durumlar dışında tedavi yazılı istemle uygulanır. Hastada beklenmeyen ya da ani gelişen durumlarda ve acil tanı-tedavi planlarında müdavi hekimin sözlü istemi kabul edilir (Yönetmelik md. 6/1-c).

Nöbeti devralacak hemşire gelmezse hemşire çıkabilir mi?

Hayır. Görevi teslim alacak hemşire gelmeden ve hasta başında sözlü ve yazılı teslim yapılmadan kurumdan ayrılamaz (md. 6/1-f). Nöbet ücreti hesabı için nöbet ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Yenidoğan yoğun bakım hemşiresi kaç hastaya bakar?

Seviyeye göre değişir: 1. seviyede her 6, 2. seviyede her 5, 3. seviyede her 4, 4A ve 4B seviyede her 3 hasta için en az bir hemşire ya da ebe bulunur.

Hemşire maaşı ne kadar?

Unvan, derece ve nöbete göre hesaplanmış güncel tutarlar hemşire maaşı sayfamızda. Meslekle ilgili soru ve deneyimler için Hemşireler forumuna, diğer haberler için hemşirelik sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu haber ilk olarak Sağlıkçılar.com'da yayımlandı.

Kaynaklar

Bu haber forumda tartışılıyor: 0 cevap

Tartışmaya katıl

Tayin, atama ve maaş gelişmelerini bildirimle ya da sosyal medyadan anında takip et.

Bu haberde hata mı var? Düzeltme bildirin.

Yorumlar

Üye olmadan yorum yapıyorsunuz. Giriş yapın ya da ücretsiz üye olun: yorumlarınız adınızla kalır, yanıt gelince haber alırsınız.

İlgili haberler

Gelişmeleri anında öğren

Seçtiğin konularda önemli bir gelişme olunca telefonuna ya da bilgisayarına bildirim gelir. Günde en fazla 3 bildirim, gece yok.

Konular