Acil Tıp Teknisyeni ve Teknikeri (Paramedik) Görev Tanımı: Yetkiler, Farklar ve Eğitim Süresi

Sağlık Bakanlığının 22 Mayıs 2014 tarihli Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik'i, 112 ambulanslarında çalışan iki unvanın görevlerini ayrı ayrı yazar: acil tıp teknikeri (gündelik dilde paramedik) ve acil tıp teknisyeni (ATT). Yönetmeliğin Ek-1 listesindeki bu iki madde 20 Kasım 2021'de değiştirildi; aşağıdaki bilgiler mevzuat.gov.tr'deki güncel metne dayanır.

Acil tıp teknikerinin (paramedik) görevleri

Yönetmeliğe göre acil tıp teknikeri:

• Hastaneye ulaştırıncaya kadar hastaya Bakanlıkça belirlenen acil ilaçları ve sıvıları uygun yollardan herhangi biriyle uygular.
• Temel ve ileri hava yolu uygulamaları, endotrakeal entübasyon, gerekli hallerde krikotirotomi, invaziv ve noninvaziv mekanik ventilasyon ve oksijen uygulamaları yapar.
• Travma stabilizasyonu, kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyon, yara kapatma, basit kanama kontrolü ve iğne dekompresyonu yapar.
• Hastayı nakle hazırlar ve uygun taşıma teknikleriyle naklini sağlar.
• EKG ve monitörizasyonla ritim değerlendirmesi yapar; defibrilasyon, kardiyoversiyon ve eksternal pacemaker gibi elektriksel tedavileri uygular.
• Acil doğumda doğum eylemine yardımcı olur, haberleşme ağını kullanır.
• Ambulansı teknik, tıbbi araç-gereç ve malzeme yönünden hazır tutar, zorunlu hallerde ambulansta sürücülük yapar.

Acil tıp teknisyeninin (ATT) görevleri

Acil tıp teknisyeni için yönetmelik şu işleri sayar:

• Yetkili sağlık meslek mensubunun sorumluluğunda hastaya uygun parenteral girişim yapar.
• Temel hava yolu uygulamaları, endotrakeal entübasyon ve oksijen uygulaması yapar.
• Temel yaşam desteği protokollerini uygular; bu sırada yarı otomatik ve tam otomatik eksternal defibrilatör (OED) kullanır.
• Travma stabilizasyonu, kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyon, yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapar.
• Hastayı nakle hazırlar, uygun taşıma tekniklerini uygular.
• Acil doğumda yardımcı olur; monitörizasyon ve defibrilasyona yardımcı olur.
• Haberleşme ağını kullanır, ambulansı hazır tutar, gerektiğinde sürücülük yapar.

Tekniker ile teknisyen arasındaki fark ne?

Kısacası tekniker ileri yaşam desteği uygulamalarını kendisi yapar; teknisyenin ilaç uygulaması ve elektriksel tedavisi ise yetkili bir sağlık meslek mensubuna bağlıdır. 1219 sayılı Kanunun 3. maddesi de hastane öncesinde hastaya müdahale yetkisini, Bakanlık yönetmeliğinde belirtilmek ve acil tıbbi yardım ile bakımla sınırlı kalmak kaydıyla acil tıp teknikerlerine verir.

Acil tıp teknikeri kaç yıllık okul?

1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek 13. maddesine göre acil tıp teknikeri, ön lisans seviyesindeki acil tıp bölümünden mezun olan ve acil tıbbi yardım ve bakımla sınırlı kalmak kaydıyla hastaya müdahale eden sağlık teknikeridir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ön lisansı "en az iki yıllık" program olarak tanımlar. Üniversitelerde bu eğitim İlk ve Acil Yardım ön lisans programıdır; örneğin Atatürk Üniversitesinin program sayfası iki yıllık eğitim ve mezuniyet için 120 AKTS ister. Mezunlar DGS ile lisans programlarına geçebilir. Paramedik eğitiminin lisansa çıkarılması tartışması için bu habere bakabilirsiniz.

Acil tıp teknisyeni nasıl olunur?

Kanunun ek 13. maddesi teknisyen unvanlarını sağlık meslek lisesi mezunları için kullanır (ör. sağlık bakım teknisyeni). Acil tıp teknisyeni unvanı kanunda ayrıca tanımlanmaz, görevleri yukarıdaki yönetmelikte sayılır. Kamuda bu kadrolara KPSS puanıyla yapılan yerleştirmelerle girilir; atama duyuruları için Atama ve Kuralar sayfasını izleyin.

ATT ile hemşire arasındaki fark ne?

6283 sayılı Hemşirelik Kanununa göre hemşire unvanı, hemşirelikle ilgili lisans eğitimi veren fakülte ve yüksekokul mezunlarına verilir. Hemşire, tabibin acil haller dışında yazılı verdiği tedavileri uygular ve hemşirelik bakımını planlar, uygular, değerlendirir. ATT ve acil tıp teknikerinin görev alanı ise kanun ve yönetmelikte acil tıbbi yardım ve bakımla, özellikle hastane öncesi ambulans hizmetiyle sınırlıdır.

ATT ve paramedik maaşı ne kadar?

İki unvanın aylığı derece, kademe, nöbet ve döner sermaye ek ödemesine göre değişir. Güncel katsayılarla hesaplanmış tablo ATT maaşı sayfasındadır. 112'de çalışanların fiili hizmet süresi zammı için yıpranma payı rehberine bakın.

Sık sorulanlar

Paramedik ilaç yapabilir mi?

Evet. Acil tıp teknikeri, Bakanlığın belirlediği acil ilaç ve sıvıları hastaneye ulaşana kadar uygun yollardan uygular.

ATT entübasyon yapabilir mi?

Evet. Yönetmelik acil tıp teknisyenine de endotrakeal entübasyon yetkisi verir; krikotirotomi ve mekanik ventilasyon ise yalnız teknikerin görev listesindedir.

ATT ambulans kullanabilir mi?

Evet. İki unvanın görev tanımında da gerektiğinde (teknikerde "zorunlu hallerde") ambulansta sürücülük görevi yer alır.

Görev tanımı, nöbet düzeni ve atamalar üzerine meslektaşlarla konuşmak için ATT ve Paramedikler forumuna, mesleğin bütün haberleri için ATT ve Paramedik sayfasına bakabilirsiniz.

Bu haber ilk olarak Sağlıkçılar.com'da yayımlandı.