Ebelik

Ebe Görev Tanımı: Doğum Yaptırma Yetkisi, ASM Ebesinin Görevleri ve Aile Sağlığı Çalışanı Olma Şartları

Ebenin görev, yetki ve sorumlulukları 3 Aralık 2024'te yürürlüğe giren Ebelik Yönetmeliği'nde; ASM'de çalışan ebenin görevleri ise Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'nin 5. maddesinde sayılır. Normal doğum, epizyotomi, RİA ve ASM sözleşmesi şartları tek yerde.

Hastanede yenidoğan bebeğin bakımını yapan sağlık çalışanı
Görsel: Pixabay / Wetmount

Ebenin hastanede ve aile sağlığı merkezinde (ASM) neleri yapabileceği iki düzenlemede yazılıdır. Hastane, doğumhane ve bütün sağlık kuruluşlarındaki görevler 3 Aralık 2024 tarihli ve 32741 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ebelik Yönetmeliği'ndedir. Sağlık Meslek Mensupları İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği de ebe için doğrudan bu yönetmeliğe gönderme yapar. ASM'de aile hekimiyle sözleşmeli çalışan ebenin görevleri ise Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'nin 5. maddesindedir.

Ebe kimdir, hangi eğitimi alır?

1219 sayılı Kanunun 47. maddesine göre ebe unvanı, üniversitelerin ebelik lisans programından mezun olan ve diploması Sağlık Bakanlığınca tescil edilenlere verilir. Yurt dışında ebelik okumuş olanlar denklik onayı ve tescille aynı unvanı alır. Lisans mezunu ebe, ebelikle ilgili lisansüstü eğitimi bitirip diplomasını tescil ettirince uzman ebe olarak çalışır.

Kanunun 51. maddesi 2024'te değişti ve ebenin gebeliği tespit etme, gebe izlemi yapma, normal doğum eylemini gerçekleştirme ve normal doğumda gereken küçük tıbbi müdahaleleri yapma yetkisi kanun düzeyinde yazıldı. Aynı kanunun 52. maddesine göre ebe reçete yazamaz.

Ebelik Yönetmeliğine göre ebenin görevleri

Dönem (madde)Başlıca görev ve yetkiler
Gebelik öncesi ve gebelik (md. 6)Gebeliği tespit eder, normal gebe izlemini ve muayenelerini yapar; fundus yüksekliğini izler, fetal kalp seslerini dinler ya da non-stress test uygular; gebelikteki aşıları yapar; doğuma hazırlık eğitimi verir; riskli durumda hekime yönlendirir ya da sevki başlatır.
Doğum (md. 7)Normal doğumu kendi sorumluluğunda yaptırır; Leopold manevrası ve vajinal muayene yapar; travayı partograf ve elektronik fetal monitörle izler; kordu klempler ve keser; gerektiğinde epizyotomi uygular; 1. derece ve komplike olmayan 2. derece laserasyona müdahale eder; doğum raporunu düzenler.
Doğum sonrası (md. 8)Yenidoğanın ilk bakımını yapar, ten tene teması ve emzirmeyi başlatır; lohusa izlemini yapar; kanama, enfeksiyon, depresyon gibi sapmalarda hekime haber verir.
Yenidoğan ve çocuk (md. 9)Büyüme ve gelişmeyi izler, tarama ve aşı programlarında görev alır; gerektiğinde nazogastrik ya da orogastrik sonda uygular; yenidoğandan laboratuvar numunesi alır.
Üreme sağlığı (md. 10)Üreme çağındaki kadın izlemi, aile planlaması danışmanlığı, kadın sağlığı taramaları; Bakanlık RİA yetki belgesi olan ebe rahim içi araç uygular.

Hekim yokken ebe ne yapabilir?

Yönetmelik birçok maddede "hekimin olmadığı durumlar" için ayrı yetki tanır. Makat gelişli doğumda ebe normalde hekime yardım eder; hekim yoksa, sevk mümkün değilse ya da doğum sevk sırasında gerçekleşecek gibiyse acil makat doğumu yaptırır (md. 7/ı). Doğum sonrası kanamada hekim yoksa internal bimanuel kompresyon, aortik kompresyon ve balon tamponad gibi acil tedbirleri alır ve sevki başlatır (md. 7/o). Hekim talimatı acil durumlar dışında yazılı olmalıdır; acil ve beklenmeyen durumlarda müdavi hekimin sözlü istemi kalite standartlarına göre kabul edilir (md. 5/2-h).

Ebenin görevi kimlere bırakılamaz?

Görevi teslim alacak ebe gelip hasta başında sözlü ve yazılı devir yapılmadan ebe görev yerinden ayrılamaz (md. 5/2-n). 18 yaş altı gebelik ve adli olgu niteliğindeki durumlarda adli süreç bildirimine katılır (md. 5/2-o).

Sorumlu ebe, uzman ebe ve rehber ebe farkı

UnvanKim olur?
Sorumlu ebe (md. 11)Doğumhanede en az 3 yıl düzenli çalışmış uzman ebe; yoksa aynı şartı taşıyan lisans mezunu ebe; o da yoksa kurumun gerekçesiyle kıdemli bir ebe. Çalışma çizelgesini ve izinleri düzenler, birimin malzeme ve kalite işlerinden sorumludur.
Uzman ebe (md. 12)Ebelik anabilim dallarında lisansüstü eğitim alan ve diploması Bakanlıkça tescil edilen ebe; alanında danışmanlık ve bilirkişilik yapabilir.
Rehber ebe (md. 14)Kliniğe yeni başlayan ebelerin uyumuna yardım eder; tercihen en az 3 yıl deneyimli uzman ebe, yoksa lisans mezunu kıdemli ebe.
Yetki belgeli ebe (md. 13)Sertifikalı eğitimle Bakanlık yetki belgesi alan ebe; belge gerektiren alanlarda öncelikle görevlendirilir.

ASM'de ebe ne iş yapar?

Aile hekimliğinde ebe, hemşire, acil tıp teknisyeni ve sağlık memuru (toplum sağlığı) "aile sağlığı çalışanı" (ASÇ) olarak çalışır. Her aile hekiminin yanında en az bir aile sağlığı çalışanı bulunur (md. 20/3). Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği md. 5'e göre aile sağlığı çalışanı:

  • hayati bulguları ölçer ve kaydeder,
  • aile hekiminin gözetiminde, talimat verilen ilaçları uygular,
  • yara bakımını yürütür,
  • tetkik için numune alır, eğitimini aldığı basit laboratuvar tetkiklerini yapar,
  • gezici ve yerinde sağlık hizmetlerini, ana çocuk sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerini verir; evde ve uzaktan sağlık hizmetinde aile hekimine yardımcı olur,
  • tıbbi sekreter yoksa sevk edilen hastanın koordinasyonunu sağlar,
  • vekalet ya da görevlendirmede bakmakla yükümlü olduğu birimin bütün işlemlerini yapar.

Sağlık evlerinde çalışan ebeler hizmet yönünden bölgenin aile hekimine, idari yönden toplum sağlığı merkezine bağlıdır (md. 20/3). Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu 16 Kasım 2026'daki bütçe sunumunda 81 ilde 62 bin ebe olduğunu, "Her Gebeye Ebe" uygulamasında 4 bin koordinatör ebenin gebe ve lohusaları evde ziyaret ettiğini açıkladı (bütçe haberi).

ASM'de ebe nasıl olunur?

Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği md. 16'ya göre yol şudur:

  1. Kadro aynı ilde olmalı: sözleşme imzalanabilmesi için ebenin kadro ya da pozisyonunun, çalışmak istediği aile hekimliği biriminin bulunduğu ilde olması gerekir.
  2. Kurum muvafakati: Bakanlık ya da başka kamu kurumunda çalışan ebe, kurumunun muvafakatiyle sözleşme imzalar.
  3. Aile hekimiyle anlaşma: sözleşme aile hekimiyle anlaşan aile sağlığı çalışanıyla imzalanır. Aile hekimi bir ay içinde ASÇ ile anlaşamazsa ebe doğrudan il sağlık müdürlüğüne başvurur; müdürlük hekimin görüşünü alarak sözleşme imzalar.
  4. Kamu görevlisi olmayan ebe: ilde pozisyon doldurulamazsa Valilik talebi ve Hazine ve Maliye Bakanlığı onayıyla pozisyon açılır; yerleşme tarihinden önceki altı ayda kamu görevlisi olmayan ebelerle sözleşme yapılabilir.
  5. 663 KHK 45/A ilanı: sözleşmeli ASÇ bulunmayan pozisyonlar Bakanlıkça ilan edilir; yerleşen ebe toplum sağlığı merkezine atanır, sonra birimde sözleşme imzalar ya da görevlendirmeyle başlar.

Boş ASÇ pozisyonları geçici olarak görevlendirmeyle doldurulur; farklı ilçeden görevlendirme, çalışanın rızası olmadıkça altı ayı geçemez (md. 17). İllerin her ay yayımladığı boş birim listeleri ve yerleştirme takvimleri için aile hekimliği ek yerleştirme haberimize ve il tayin sayfalarına bakın.

ASM ebesi kadrosunu kaybeder mi?

Hayır. Sözleşme imzalayan ebe sözleşme süresince kurumunda aylıksız izinli sayılır, kadrosuyla ilişiği sürer (md. 12); kadro ve derece ilerlemeleri her yıl işlenir (md. 19/2). Aile sağlığı çalışanı yönetmelikteki hükümler dışında, örneğin özür durumu gibi nedenlerle naklen atanamaz (md. 19/1).

ASM ebesi nöbet tutar mı?

İhtiyaç halinde tutar. Md. 10/4'e göre aile sağlığı çalışanına 657 sayılı Kanunun ek 33. maddesine göre mesai dışında nöbet verilebilir, nöbet ücretini nöbetin tutulduğu kurum öder ve ayrıca nöbet izni verilmez. Sınırlar: hafta içi günde en fazla 8, hafta sonu en fazla 16 saat, haftada toplam 30 saat. Entegre sağlık hizmeti veren birimlerdeki ASÇ bu fıkranın kapsamı dışındadır. Maaş tarafı için ebe maaşı sayfasına bakabilirsiniz.

Ebe ile hemşirenin görev farkı nedir?

Gebeliği tespit etme, gebe izlemi ve normal doğumu gerçekleştirme 1219 sayılı Kanunla ebeye verilmiştir; epizyotomi ve perine onarımı gibi müdahaleler de Ebelik Yönetmeliği'nde ebenin yetkisi olarak sayılır. Hemşirenin görevleri ise ayrı bir yönetmelikte, Hemşirelik Yönetmeliği'ndedir (hemşire görev tanımı). ASM'de ise ikisi de aynı aile sağlığı çalışanı görev listesine tabidir. Ebelerin kendi aralarındaki soruları için Ebeler forumu.

Bu haber ilk olarak Sağlıkçılar.com'da yayımlandı.

Kaynaklar

Bu haber forumda tartışılıyor: 0 cevap

Tartışmaya katıl

Tayin, atama ve maaş gelişmelerini bildirimle ya da sosyal medyadan anında takip et.

Bu haberde hata mı var? Düzeltme bildirin.

Yorumlar

Üye olmadan yorum yapıyorsunuz. Giriş yapın ya da ücretsiz üye olun: yorumlarınız adınızla kalır, yanıt gelince haber alırsınız.

İlgili haberler

Gelişmeleri anında öğren

Seçtiğin konularda önemli bir gelişme olunca telefonuna ya da bilgisayarına bildirim gelir. Günde en fazla 3 bildirim, gece yok.

Konular