# Sağlık Çalışanlarına Yıpranma Payı: Fiili Hizmet Süresi Zammı Kimleri Kapsar, Nasıl Hesaplanır?

Yayın: 8 Kasım 2026 14:25

**5510 sayılı Kanunun 40. maddesine göre hemşire, ebe, hekim, eczacı ve diğer sağlık meslek mensuplarının sağlık hizmetinde geçen her 360 gününe 60 gün fiili hizmet süresi zammı eklenir; radyasyonla çalışanlarda bu süre 90 gündür.**

Sağlık çalışanlarının "yıpranma payı" diye bildiği hak, resmî adıyla **fiili hizmet süresi zammı**dır ve **5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde** düzenlenir. Sağlık meslek mensupları bu maddenin tablosuna 26 Temmuz 2018 tarihli **7146 sayılı Kanunla** eklenen 20. sırayla girdi. Aşağıdaki bilgiler maddenin Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metninden alınmıştır.

## Sağlık çalışanlarına yıpranma payı var mı?

Evet. 5510'un 40. maddesindeki tablonun **20. sırası ("İnsan sağlığına ilişkin işler")** şu kişileri kapsar:

- 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun,

- 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu,

- 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun

kapsamında **sağlık meslek mensubu sayılan** ve insan sağlığı için **koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar**. Hekim, diş hekimi, eczacı, hemşire, ebe ve 1219 sayılı Kanunun sağlık meslek mensubu saydığı diğer meslekler bu tanımın içindedir. Madde hem kadrolu memurlara (4/1-c) hem SGK'lı çalışanlara (4/1-a) uygulanır; özel hastane çalışanları da kapsamdadır.

## Yıpranma payı kaç gün?

| Tablodaki sıra | Kimler | Her 360 güne eklenen |

| 20) İnsan sağlığına ilişkin işler | Koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmette çalışan sağlık meslek mensupları | 60 gün |

| 11) Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler | Radyoaktif, radyoiyonizan maddeler ya da diğer korpüsküler emanasyon kaynaklarıyla çalışanlar | 90 gün |

Madde, birden fazla sıraya girenlere **en yüksek olan sıranın** uygulanacağını söyler. Bu yüzden radyasyon kaynağıyla çalışan bir radyoloji teknikeri ya da nükleer tıp çalışanı 60 değil **90 gün** kazanır. 360 günden kısa çalışmalarda zam orantılı hesaplanır.

## Yıpranma payı nasıl hesaplanır?

Hesap üç adımdır:

- **Prim gününe ekleme:** Kapsamdaki işte geçen her 360 gün için 60 gün (radyasyonda 90 gün) eklenir. Toplam ekleme **5 yılı geçemez**.

- **Emeklilik yaşından indirim:** Eklenen sürenin **yarısı**, **3 yılı geçmemek** üzere emeklilik yaş haddinden indirilir.

- **Yaş indirimi şartı:** Yaş indiriminden yararlanmak için kapsamdaki işte **en az 3600 gün** (yaklaşık 10 yıl) çalışmış olmak gerekir. Ölüm ve malullük hâlleri bu şarttan muaftır.

Örnek hesap (sağlık hizmetinde, radyasyonsuz):

| Sağlık hizmetinde geçen süre | Prim gününe eklenen | Emeklilik yaşından indirim |

| 5 yıl (1800 gün) | 300 gün | Yok (3600 gün şartı dolmadı) |

| 10 yıl (3600 gün) | 600 gün | 300 gün |

| 20 yıl (7200 gün) | 1200 gün | 600 gün |

| 30 yıl (10800 gün) | 1800 gün (5 yıl sınırı) | 900 gün |

Tablo, yasanın oranlarının doğrudan uygulamasıdır; kişisel emeklilik tarihiniz ilk işe giriş tarihinize ve toplam prim gününüze göre SGK tarafından belirlenir. Kesin sonuç için e-Devlet'teki hizmet dökümünüze bakın.

## Yıpranma payı için hangi şartlar aranır?

Maddeye göre çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında sayılması için sigortalının belirtilen işlerde **fiilen çalışması ve o işlerin risklerine maruz kalması** şarttır. Sağlık meslek mensubu olmak tek başına yetmez; koruyucu, teşhis, tedavi ya da rehabilitasyon hizmetinde fiilen çalışılan süreler sayılır. Maddenin uygulama usul ve esasları Kurumun önerisiyle Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

## Yıpranma payı maaşı artırır mı?

Fiili hizmet süresi zammı aylık maaşa ek bir ödeme değildir; **prim gün sayısına eklenen süre**dir. Etkisi emeklilikte görülür: daha fazla prim günü ve şartlar sağlanırsa daha erken emeklilik yaşı. Çalışırken alınan maaş kalemlerini [maaş hesaplama](https://saglikcilar.com/maas-hesaplama/) aracında görebilirsiniz.

## Radyasyonla çalışanların başka hakları var mı?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 103. maddesine göre hizmeti sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele her yıl yıllık izne ek olarak **bir aylık sağlık izni** verilir. Bu ve diğer izin hakları [sağlık personeli izin hakları rehberimizde](https://saglikcilar.com/saglik-personeli-izin-haklari-2026-yillik-izin-nobet-ertesi-izni-mazeret-analik-ve-ucretsiz-izin-3026/) tablo hâlinde anlatılıyor.

Hizmet dökümünüzde fiili hizmet zammının görünüp görünmediğiyle ilgili deneyimlerinizi [Maaş ve Özlük Hakları forumunda](https://saglikcilar.com/forum/maas-ozluk/) paylaşabilirsiniz.

## Kaynaklar

- [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 40 (Mevzuat Bilgi Sistemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)
- [657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 103 (Mevzuat Bilgi Sistemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)

---

Kaynak: Sağlıkçılar.com, https://saglikcilar.com/saglik-calisanlarina-yipranma-payi-fiili-hizmet-suresi-zammi-kimleri-kapsar-nasil-hesaplanir-3027/