# Eş Durumu Tayini Nasıl Yapılır? Sağlık Bakanlığı Aile Birliği Şartları ve 4/B Kuralları

Yayın: 7 Kasım 2026 14:25 · Güncelleme: 7 Kasım 2026 14:26

**Sağlık Bakanlığı personeli eş durumu (aile birliği) tayinini zorunlu çalışma süresini doldurmadan isteyebilir. Kimin kimin yanına atanacağını Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 20. maddesi belirler; 4/B sözleşmeliler için ayrı kural vardır.**

Eş durumu tayini, yönetmelikteki adıyla **aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği**, Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatındaki sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelinin eşinin bulunduğu yere atanmasını sağlar. Dayanak, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 18 ve 20. maddeleridir. Bu rehber kadrolu (657 sayılı Kanun 4/A) personel ile 4/B sözleşmeli personelin kurallarını ayrı ayrı anlatır.

## Eş durumu tayini hangi durumlarda istenebilir?

Yönetmeliğin 18. maddesine göre personel, mazeretini belgeleyip talep ederse hizmet bölgelerindeki ya da hizmet gruplarındaki zorunlu çalışma süresini tamamlamadan yer değiştirebilir. Üç mazeret vardır ve değerlendirmede şu öncelik sırası esas alınır:

- Sağlık durumu (madde 19)

- Aile birliği (madde 20)

- Can güvenliği (madde 21)

Yönetmelik, mazeret durumunun haksız bir kazanıma yol açamayacağını ayrıca yazar. Başvuru gerekli belgelerle birlikte personelin kadrosunun bulunduğu il sağlık müdürlüğüne yapılır.

## Eşlerin ikisi de Sağlık Bakanlığında çalışıyorsa kim kimin yanına gider?

Madde 20'nin birinci fıkrası astlık üstlük sıralamasını esas alır: astın görev yeri üste bağlı olarak değiştirilir. Sıralama yukarıdan aşağıya şöyledir:

- Bakanlık merkez teşkilatı kadroları

- İl ve ilçe sağlık müdürü, başkan, başhekim

- Eğitim görevlisi, başasistan

- Yan dal uzmanları, uzman tabipler, uzman diş tabipleri

- Tabipler, diş tabipleri

- Uzman eczacı, eczacı

- Diğer sağlık personeli (hemşire, ebe, sağlık teknikeri, ATT, paramedik ve diğerleri)

Örneğin eşi uzman tabip olan bir hemşire, eşinin görev yerine atanır. İki eş de aynı sıralama grubundaysa (örneğin ikisi de hemşire ya da biri ebe öbürü sağlık teknikeri) kural farklıdır:

| Durum | Aile birliği nerede sağlanır? |

| İki eş aynı sıralama grubunda | Öncelikle D veya E hizmet grubundaki bir ilde |

| D veya E grubunda sağlanamıyorsa | Her iki eşin unvan ve branşında, eşlerin görev yaptığı illerden doluluk oranı az olanında |

| Doluluk oranları da eşitse | Aynı hizmet bölgesindeki eşlerden talepte bulunanın, farklı bölgelerdekilerden üst hizmet bölgesindekinin görev yeri değiştirilir |

| Eşlerden biri 16. maddenin ikinci fıkrası ya da 19, 21 ve 24. maddelere göre atanmışsa | Diğer eşin talebinde D veya E grubu şartı aranmaz |

Eşi kadrosunun bulunduğu il dışında aile hekimi olarak çalışan personelin talebi de aynı fıkraya göre değerlendirilir. Eşi Bakanlık kadrosunda olup sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı dışında (örneğin genel idare hizmetleri) çalışan personel, eşinin görev yeri kendi unvan ve branşında D veya E hizmet grubundaysa eşinin yanına atanır; değilse iki eşin görev yaptığı illerden doluluk oranı az olanında aile birliği sağlanır. Bu son kural stratejik personel (uzman tabip, tabip, diş tabibi, uzman eczacı, eczacı) için uygulanmaz.

## Eşi başka bir kurumda kamu görevlisiyse ne olur?

- **Protokol varsa:** Eşin kurumuyla yapılmış protokol hükümleri uygulanır.

- **Zorunlu yer değiştirmeye tabi eşler:** Eşi mülki idare amiri, MİT, emniyet hizmetleri sınıfı mensubu, hâkim, savcı ya da TSK'da subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya uzman er olan personel eşinin görev yerine atanır.

- **Diğer kamu kurumları:** Eşin görev yeri personelin kendi unvan ve branşında D veya E hizmet grubundaysa ya da eş sağlık mazereti veya can güvenliği nedeniyle atanmışsa eşinin yanına atanır. Aksi halde Bakanlık ilgili kurumla koordinasyon sağlar. Personelin bulunduğu yerde eşin kurumunun teşkilatı yoksa ya da eşin kurumunda aile birliğine dayalı atama imkânı yoksa aile birliği yine sağlanır; bu cümle stratejik personele uygulanmaz.

- **Öğretim üyesi eşler:** Eşi devlet üniversitesinde öğretim üyesi ya da öğretim görevlisi, vakıf üniversitesinde tam zamanlı profesör veya doçent olan personel eşinin görev yerine atanır.

- **Uzmanlık öğrencisi eşler:** Eşi tıpta ya da diş hekimliğinde uzmanlık veya yan dal eğitimi görüyorsa astlık üstlük, bölge ve hizmet grubu şartı aranmaz; ancak başvuru tarihinde eşin kalan eğitim süresi altı aydan fazla olmalıdır.

- **Seçilmiş ve noter eşler:** Eşi milletvekili, belediye başkanı, muhtar ya da noter olan personel eşinin bulunduğu yere atanabilir.

## Eşi özel sektörde çalışıyorsa eş durumu tayini olur mu?

Olur, ancak prim şartı vardır. Madde 20'nin beşinci fıkrasına göre kamu görevlisi olmayan eşin, atanmak istenen yerde başvuru tarihinden geriye doğru **son dört yıl içinde 720 gün** sosyal güvenlik primi ödeyerek kendi adına ya da bir işverene bağlı çalışmış olması ve halen çalışıyor olması gerekir.

| Personel | Eşin prim şartı |

| Hemşire, ebe, sağlık teknikeri, ATT ve diğer sağlık personeli | Son 4 yılda 720 gün, halen çalışıyor |

| Stratejik personel (uzman tabip, tabip, diş tabibi, eczacı) | Son 5 yılda 1.440 gün (iki katı) |

| Devlet hizmeti yükümlülüğü süresince | Bu fıkra uygulanmaz |

Primleri atanmak istenen yer dışında ödenen eşlerde, atanmak istenen yerdeki işyerinin iki yıldır faaliyette olduğu ve eşin en az 720 gün çalıştığı belgelenirse talep değerlendirmeye alınır.

## 4/B sözleşmeli sağlık personeli eş durumu tayini yapabilir mi?

4/B sözleşmeli personel bu yönetmeliğe değil, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'a tabidir. Esaslar'ın Ek 3. maddesine göre sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz; kurum içi eş durumu yer değişikliği ise şu üç şartın birlikte sağlanmasıyla yapılabilir:

- Pozisyonun vizeli olduğu birimde fiilen **en az bir yıl** çalışmış olmak,

- Geçilecek hizmet biriminde aynı unvan ve nitelikte **boş pozisyon** bulunması,

- Kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan ya da mevzuatı gereği zorunlu yer değiştirmeye tabi bir görevde bulunması.

Eşi şehit olan sözleşmeli personelin talebi, boş pozisyon varsa bir defaya mahsus yerine getirilir. Eş durumu talebi bu şartlardan biri (birim yok, boş pozisyon yok ya da bir yıllık çalışma eksik) yüzünden karşılanamayan personel sözleşmesini tek taraflı feshederse, normalde uygulanan bir yıllık yeniden istihdam yasağına takılmaz (Esaslar Ek 1. madde); ancak yeniden işe girişte ilk defa işe alınma prosedürüne uyması gerekir.

Dikkat: 657 sayılı Kanunun 4/B maddesine 7433 sayılı Kanunla eklenen paragrafa göre **işin geçici olması şartı aranmaksızın** istihdam edilen sözleşmeli personel, can güvenliği ve sağlık sebepleri dışında üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz; bu kapsamdakiler için eş durumu talebi üç yıl dolmadan karşılanmaz. Hangi kapsamda istihdam edildiğiniz sözleşmenizde ve atandığınız ilanda yazar. Kadroya geçiş, izinler ve istifa kuralları için [4/B sözleşmeli sağlık personeli hakları rehberi](https://saglikcilar.com/4-b-sozlesmeli-saglik-personeli-haklari-kadroya-gecis-izinler-istifa-ve-yer-degisikligi-3022/). Üç yılı tamamlayıp memur kadrosuna atananlar da aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.

## Eş durumu tayini için hangi belgeler gerekir?

Yönetmelik belge listesini tek tek saymaz; mazeretin belgelendirilmesini ister ve güncel listeyi il sağlık müdürlükleri duyurur. Maddelerin aradığı şartlara göre hazırlanması gerekenler şunlardır:

- Evliliği gösteren nüfus kaydı,

- Eş kamu görevlisiyse görev yerini ve unvanını gösteren kurum yazısı,

- Eş özel sektördeyse son dört (stratejik personelde beş) yıla ait prim gün sayısını ve halen çalıştığını gösteren SGK hizmet dökümü; prim başka yerde ödendiyse işyerinin iki yıllık faaliyetini gösteren belge,

- Eş uzmanlık öğrencisiyse kalan eğitim süresini gösteren belge.

Belge listesini başvurudan önce kendi ilinizin sağlık müdürlüğü duyurusundan teyit edin; il sayfası için [tayin merkezi](https://saglikcilar.com/tayin/)ne bakabilirsiniz.

## Eş durumu ile atandıktan sonra her yıl ne yapmak gerekir?

Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrasına göre 19 ve 20. maddeye göre atananlar, mazeretlerinin sürdüğünü gösteren belgeleri **her yıl Ocak ayında** çalıştığı kuruma bildirmek zorundadır. İl müdürlükleri mazereti sona eren personelin belgelerini 15 gün içinde Bakanlığa gönderir.

## Eş durumu dışında hangi yollar var?

- **İl içi tayin:** İl içinde yer değiştirme dönemleri ve hizmet puanı hesabı için [il içi tayin rehberi](https://saglikcilar.com/il-ici-tayin-nasil-yapilir-basvuru-sartlari-hizmet-puani-ve-2026-kasim-takvimi-3016/).

- **Becayiş:** Aynı unvandaki biriyle karşılıklı yer değiştirme; ilanlar ve eşleştirme [becayiş sayfasında](https://saglikcilar.com/becayis/).

- **Sağlık ve can güvenliği mazereti:** Yönetmeliğin 19 ve 21. maddeleri; öncelik sırasında aile birliğinden öndedir.

Kendi durumunuzu sormak ya da benzer süreçten geçenlerin deneyimini okumak için [Tayin ve Becayiş forumu](https://saglikcilar.com/forum/tayin-becayis/)na yazabilirsiniz.

## Kaynaklar

- [Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, madde 18-20 (Mevzuat Bilgi Sistemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=17232&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5)
- [Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar, Ek madde 1 ve 3 (Mevzuat Bilgi Sistemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=715754&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5)
- [657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 4/B (Mevzuat Bilgi Sistemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)

---

Kaynak: Sağlıkçılar.com, https://saglikcilar.com/es-durumu-tayini-nasil-yapilir-saglik-bakanligi-aile-birligi-sartlari-ve-4-b-kurallari-3021/