# Canlı Vericiden Karaciğer Naklinde Verici Güvenliği Rehberi Yayımlandı: Yaş Sınırı 60, Ömür Boyu İzlem

Yayın: 11 Kasım 2026 12:09

**Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Canlı Vericiden Karaciğer Naklinde Verici Güvenliği Rehberi'ni yayımladı. 30 sayfalık rehber, verici adayının seçiminden ameliyat sonrası yaşam boyu izlemine kadar ülke genelinde ortak standart belirliyor.**

Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü (SHGM), Araştırma, Geliştirme ve Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan **Canlı Vericiden Karaciğer Naklinde Verici Güvenliği Rehberi**'ni genel müdürlüğün internet sitesinde yayımladı. Ekim 2026 yayım tarihli ve 30 sayfalık rehber, canlı verici adayının değerlendirilmesi, ameliyat dönemi bakımı ve yaşam boyu izlemi için ulusal standart oluşturmayı amaçlıyor.

Rehberin önsözünde, canlı verici açısından karaciğer naklinin tüm aşamalarını kapsayan ortak bir klinik bakış geliştirilmesi ve verici seçimi ile izlemi için ülke genelinde uygulanabilir standartlar belirlenmesi hedefinin altı çiziliyor. Rehberin editörlüğünü Prof. Dr. İlgin Özden ve Prof. Dr. Sezai Yılmaz üstlendi.

## Rehberde öne çıkan başlıklar

| Konu | Rehberdeki yaklaşım |
| Temel şart | Verici adayı 18 yaşını doldurmuş ve farik ve mümeyyiz olmalı |
| Kimler verici olabilir | Dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile en az iki yıldır evli eş; daha uzak akraba ve akraba olmayanlar için etik komisyon onayı |
| Üst yaş sınırı | Geleneksel 50-55 yerine 60 yaşına kadar sağlıklı bireyler değerlendirmeye alınabilir |
| Vücut kitle indeksi | İdeal vericide 19-25 kg/m²; 30 üstünde zayıflama programı |
| Psikososyal değerlendirme | Nakil merkezinden bağımsız ruh sağlığı uzmanıyla yüz yüze görüşme |
| Uzun vadeli izlem | Ameliyat olunan merkezde ömür boyu takip |

### Verici olamayacak kişiler

Rehbere göre geçmişte psikiyatrik tedavi görmüş, alkol veya madde bağımlılığı olan, son 10 yılda kötü huylu tümör geçirmiş, her türlü diyabeti ya da otoimmün hastalığı olan, kronik böbrek yetersizliği olan kişiler ve gebeler canlı verici adayı olamıyor. Kontrollü hipertansiyon ve hafif kapak hastalıkları dışında bilinen kalp hastalığı olanlar da bu kapsamda.

### Bağımsız psikiyatrik değerlendirme ve baskı belirtileri

Rehber, her verici adayının nakil merkezinden bağımsız bir ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından, klinik psikolog, psikolog veya sosyal hizmet uzmanı iş birliğiyle yüz yüze görüşmeyle değerlendirilmesini istiyor. İsteksiz ya da kararsız görünmek, sürekli "mecbur hissettim" demek ve ailede belirgin duygusal baskı izlenimi gibi bulgularda sürecin askıya alınması öneriliyor. Bağımsız Verici Temsilcisi uygulamasının 2022'den beri ülkede standart olduğu belirtiliyor. Konsültasyon notlarından bağımsız olarak son karar karaciğer nakli programı sorumlusu cerrahta.

## Vericiler ne sıklıkla kontrol edilecek?

Rehber, ilk üç aydan sonra "şikayet olursa kontrol" yaklaşımını kabul edilemez buluyor. Komplikasyon yoksa takvim şöyle:

- 1. ay, 3. ay, 6. ay, 12. ay ve 24. ay kontrolleri
- 5. yıla kadar yılda bir kontrol
- 5 yıldan sonra iki yılda bir kontrol

İzlemde karaciğer fonksiyon testleri, tam kan sayımı, kreatinin, açlık glukozu/HbA1c ve lipid profili bakılması; mortalite, morbidite, yaşam kalitesi ve iş gücü kaybı verilerinin sistematik olarak kayıt altına alınması isteniyor.

## Rehber kimleri ilgilendiriyor?

Rehber, karaciğer nakli yapan merkezlerdeki genel cerrahi, gastroenteroloji, anesteziyoloji, psikiyatri ve organ nakli koordinasyonu ekiplerini doğrudan ilgilendiriyor. Ameliyat öncesi değerlendirme, ameliyat sırasında kriz yönetimi, ameliyat sonrası analjezi, solunum fizyoterapisi ve taburculuk başlıkları da rehberde ayrı bölümler hâlinde yer alıyor.

## Rehbere nereden ulaşılır?

Rehberin tam metni ücretsizdir ve SHGM internet sitesinden PDF olarak indirilebilir. Bakanlığın diğer duyuruları için [Sağlık Bakanlığı haberleri](https://saglikcilar.com/son-dakika/saglik-bakanligi/), hekimlere yönelik gelişmeler için [hekimler sayfası](https://saglikcilar.com/meslekler/hekimler/), meslektaşlarla tartışmak için [forum](https://saglikcilar.com/forum/) sayfasına bakabilirsiniz.

## Kaynaklar

- [Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü: Canlı Vericiden Karaciğer Naklinde Verici Güvenliği Rehberi](https://shgm.saglik.gov.tr/TR-121858/canli-vericiden-karaciger-naklinde-verici-guvenligi-rehberi.html)

---

Kaynak: Sağlıkçılar.com, https://saglikcilar.com/canli-vericiden-karaciger-naklinde-verici-guvenligi-rehberi-yayimlandi-yas-siniri-60-omur-boyu-izlem-3045/